Fræðin minni hafa öldum saman og víða um heim þjónað sem grundvöllur kristinnar fræðslu í lúterskum kirkjum. Þau eru sameiginlegt játningarrit allra lúterskra kirkjudeilda, og sígild játning kristinnar trúar fyrir liðnar aldir, okkar eigin tíma og komandi
kynslóðir. Nú gefum við þau út í nýjum búningi og nýrri þýðingu í íslenskri þýðingarhefð.
Pöntun
Heftið kostar 500 krónur, og má panta með því að hafa samband við sakarias.ingolfsson@lkn.no eða í síma 839 3993. Greitt er með því að leggja inn á reikning kirkjunnar.
Reikningsnr.: 0537-26-012954.
Kennitala: 630125-9870 (Den lutherske kirke i Norge).
Um þessa útgáfu
Fræðin minni eiga langa hefð á Íslandi. Fyrsta þýðingin var sennilega prentuð á Breiðabólstað árið 1562, rétt rúmum þremur áratugum eftir að Marteinn Lúther skrifaði þau niður á þýsku. 1594 komu þau í þýðingu Odds Gottskálkssonar, og 1599 í þýðingu Guðbrands Þorlákssonar. Ýmislegt í orðalagi þessara þýðinga hefur haldist nærri óbreytt gegnum aldirnar. Það á líka við í hinni þekktu útgáfu, sem prentuð var í barnalærdómi Helga Hálfdánarsonar.
Fram til ársins 1925 höfðu höfuðjátningar íslensku kirkjunnar aldrei komið út saman í einni bók. Sigurður Sívertsen, guðfræðiprófessor, bætti úr þessari þörf með bókinni Fimm höfuðjátningar Evangelisk-Lúterskrar Kirkju. Hún hefur að geyma játningarrit íslensku kirkjunnar ásamt formála um uppruna hvers rits, sem og þýðingarsögu þess á íslensku. Í fræðunum komu formáli Lúthers og skriftir í heild sinni, en áður höfðu einungis hlutar af þessu efni verið þýddir.
Næstur til að gefa út játningarritin í heild var Einars Sigurbjörnssonar, guðfræðiprófessor, í ritinu Kirkjan Játar, árið 1980. Önnur útgáfa kom árið 1991, með töluvert meiri útskýringum. Þýðing hans á Fræðunum byggir aðallega á útgáfu Helga Hálfdánarsonar, en
einnig á viðbót Sigurðar Sívertsen. Fræðin komu út í eigin bæklingi árið 1993, ásamt nánari útskýringum Einars eftir hverri grein.
Sú útgáfa sem mest bregður frá þýðingarhefðinni er útgáfa Gunnars Karlssonar í Marteinn Lúther: Úrval Rita árið 2018. Aðallega er þó um að ræða breytingar á orðaröð og útskiptingu á gömlum orðum. Því eru tengslin við hefðina augljós. Á stökum stöðum hefur
hann einnig gert umfangsmeiri breytingar.
Þá er að lokum komið að þessari útgáfu, sem gefin er út árið 2026. Hún er unnin af Sr. Sakaríasi Ingólfssyni til notkunar við fermingarundirbúning í játningarbundnu evangelísk-lútersku kirkjunni. Tilgangur endurskoðunarinnar er fyrst og fremst að
færa málið í nokkuð nútímanlegri búning, til að gera fræðin auðskiljanlegri og forðast misskilning. Í öðru lagi að samræma mál, sérstaklega í endurtekningum, til þess að einfalda utanbókarlærdóm, og að samræma við þýðingu Biblíunnar. Hér hefur þýðing Biblíufélagsins frá 1981 verið notuð. Að lokum, að gefa fræðin út í handhægu formi, án þess að texta fræðanna sé ruglað saman við umfjöllun útgefanda.
Endurskoðunin er grundvölluð á útgáfum Helga Hálfdánarsonar og Sigurðar Sívertssonar, og borin saman við þýskan texta Samlyndisbókarinnar 1580. Því næst bæði yngri og eldri íslenskar útgáfur, og þá sérstaklega útgáfur Einars Sigurbjörnssonar og
Gunnars Karlssonar. Að lokum hefur textinn verið borinn saman við ýmsar útgáfur á ensku og norsku. Hér ber sérstaklega að nefna norska útgáfu Harald Kaasa Hammer frá 2012, sem er útbúin í þeim tilgangi að vera auðskiljanleg.
Það sem einkennir þessa útgáfu er fyrst og fremst létt uppfærsla á orðalagi. Tvítala og fleirtala hafa verið sameinaðar, nema í beinum Biblíutilvitnunum. Orðaröð hefur stundum verið breytt, og hafa sum orð eða hugtök verið uppfærð. Til dæmis hefur orðinu eigi verið breytt í ekki, og samtengingunni né í eða, nema að hún standi með orðinu hvorki. Þágufallsmyndin á sérnafninu Jesús, er hér rituð sem Jesú, en ekki Jesúm.